ડો. તાબિશ મેહદી પોતાની આત્મકથામાં લખે છે કે, અમારા વડીલ મિત્ર સ્વર્ગસ્થ મુફ્તી અબ્દુલ રઉફ મુન્સિફ મુબારકપુરીએ પોતાના વિદ્યાર્થીકાળનો એક કિસ્સો એકથી વધુ વખત સંભળાવ્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે દારુલ ઉલૂમ દેવબંદમાં ક્યારેય નાસ્તાની વ્યવસ્થા રહી નથી, તેથી જે વિદ્યાર્થીઓ નાસ્તો કરવા માંગે છે તેઓ પોતપોતાની રીતે નાસ્તાની વ્યવસ્થા કરે છે. જે વિદ્યાર્થીઓની આર્થિક સ્થિતિ સારી હોતી નથી, તેઓ માત્ર બપોર અને રાત્રિના ભોજન પર જ ગુજારો કરે છે.
મુફ્તી સાહેબના એક બંગાળી સાથીએ મોહતમીમ (કુલપતિ) સાહેબના નામે એક અરજી લખી. તેનો વિષય કંઈક આ પ્રમાણે હતો: "હઝરત! હું બંગાળનો એક વિદ્યાર્થી છું અને દારુલ ઉલૂમમાં 'મોકૂફ અલયહ' વર્ગમાં અભ્યાસ કરું છું. દારુલ ઉલૂમમાં નાસ્તાની કોઈ વ્યવસ્થા નથી, અને મારી સ્થિતિ એવી નથી કે હું મારી જાતે સવારના નાસ્તાની વ્યવસ્થા કરી શકું. ઘરે તો હું રાતની સૂકી રોટલી ખાઈને કામ ચલાવી લેતો હતો. મદ્રેસામાં સારા માર્ક્સ મેળવતો રહ્યો છું, અને અલ્હમ્દુલિલ્લાહ, દારુલ ઉલૂમમાં પણ મારી શૈક્ષણિક સ્થિતિ સારી છે, સારા માર્ક્સ લાવું છું અને સાથીઓ સાથે હરીફાઈ રહે છે. પરંતુ બપોર સુધી કંઈ પણ ખાધા-પીધા વગર ભણવું મારા માટે અત્યંત મુશ્કેલ છે, તેની અસર મારા અભ્યાસ પર પણ પડી શકે છે. જો હઝરત વાલા મારા માટે નાસ્તાની કોઈ વ્યવસ્થા કરી આપે તો મોટી મહેરબાની થશે, મારો અભ્યાસ પણ પૂરો થઈ જશે અને મારા માર્ક્સમાં કોઈ ફરક નહીં પડે."
તે વિદ્યાર્થી આ વિષયની અરજી ઓફિસના ક્લાર્ક (મુનશી)ને આપીને આવી ગયો. જ્યારે હઝરત મોહતમીમ સાહેબ આવ્યા અને અરજી જોઈ તો તેઓ હસ્યા, અને એક પટાવાળા દ્વારા તે વિદ્યાર્થીને બોલાવ્યો. તે આવ્યો અને સલામ કરીને ઉભો રહ્યો. હઝરત કારી સાહેબે થોડી વાર પછી માથું ઊંચું કર્યું અને પૂછ્યું, "શું આ અરજી તમારી છે?" તેણે કહ્યું, "જી હઝરત!" હઝરત કારી સાહેબે ફરમાવ્યું, "તમારી યોગ્યતા અને ક્ષમતાની સ્થિતિ એ છે કે તમે નાસ્તો ઉર્દૂ અક્ષર 'તે' (ت) ના બદલે 'તોએ' (ط) થી 'નાશ્તહ' (ناشطہ) લખો છો. પરંતુ છૂટછાટ એટલી મોટી ઈચ્છો છો કે દારુલ ઉલૂમના નિયમો અને કાયદાની વિરુદ્ધ તમારી સાથે વિશેષ વ્યવહાર કરવામાં આવે."
હઝરત કારી સાહેબની આ ટીકાત્મક વાત સાંભળીને તે વિદ્યાર્થી તરત જ કોઈ પણ જાતના સંકોચ વગર બોલ્યો, "હઝરત! શું તમે નાસ્તો 'તે' (ت) થી લખો છો?" પછી થોભીને બોલ્યો, "સાચો શબ્દ તો 'તોએ' (ط) થી 'નાશ્તહ' (ناشطہ) જ છે, કારણ કે તે માણસમાં 'નિશાત' (ઉર્જા/સ્ફૂર્તિ) પેદા કરે છે. સવારનો આ નાસ્તો માણસને આખો દિવસ ચુસ્ત-દુરુસ્ત અને સ્ફૂર્તિલો રાખે છે. જો નાસ્તો 'તે' (ત) થી લખવો સામાન્ય થઈ ગયો છે, તો તેમાં સુધારો થવો જોઈએ."
કારી સાહેબે એક હળવા સ્મિત પછી તેને વિદાય આપી અને ઓફિસના મુનશીને કહ્યું, "મુનશી જી! ભલે દારુલ ઉલૂમમાં નાસ્તાની વ્યવસ્થા નથી, પરંતુ આ વિદ્યાર્થીની હાજરજવાબી અને બુદ્ધિમત્તાને ધ્યાનમાં રાખીને, મારા અંગત ખાતામાંથી તેને દર મહિને નાસ્તા જેટલી રકમ ચૂકવવામાં આવે."
(તેઝ ધૂપ કા મુસાફિર / ડો. તાબિશ મેહદી / ૨૪૭ — નકલ કરેલ - સાભાર: ઇસ્લામિક ટ્યુબ પ્રો એપ)
