અયોધ્યા રામ મંદિર: ચઢાવાની ચોરી માત્ર 'પાપ' નથી, રાજ્ય વિરુદ્ધનો 'ગુનો' છે
અયોધ્યાના રામ મંદિરમાં ચઢાવાની ચોરી અને ભ્રષ્ટાચારનો મામલો માત્ર એક મંદિરની સુરક્ષા વ્યવસ્થાનો મુદ્દો નથી, પરંતુ તે આપણી બંધારણીય વ્યવસ્થા, રાજકારણ અને લોક-વિવેક પર અનેક ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. આ વિસ્તૃત લેખનું સંક્ષિપ્ત, સ્પષ્ટ અને અસરકારક વિશ્લેષણ નીચે આપેલ છે:
1. આ સામાન્ય મંદિરની ચોરી નથી, પરંતુ એક અસાધારણ મામલો છે
દેશ કે દુનિયાનું અન્ય કોઈ પણ મંદિર આ રામ મંદિર જેવું નથી. આ મંદિર સુપ્રીમ કોર્ટના ઐતિહાસિક ચુકાદા અને કલમ 142 હેઠળ મળેલી વિશેષ સત્તાઓના ઉપયોગ બાદ બન્યું છે. આ માટે દેશની જનતા અને સાધુ-સંતોએ ₹3,000 કરોડથી વધુનું સ્વૈચ્છિક દાન આપ્યું છે.
નિયમો મુજબ, આ સંપત્તિના અસલી માલિક સ્વયં 'રામલલા' (કાનૂની વ્યક્તિ તરીકે) છે. સરકાર દ્વારા રચવામાં આવેલ ટ્રસ્ટ તેનું માલિક નથી, પરંતુ માત્ર એક વ્યવસ્થાપક (મેનેજર) છે. તેથી, આ ચઢાવામાં થયેલ ભ્રષ્ટાચાર જનતા અને સરકારના વિશ્વાસ સાથેનો મોટો વિશ્વાસઘાત છે.
2. 'પાપ' વિરુદ્ધ 'ગુના' ની ભેળસેળ
આ ભ્રષ્ટાચારને 'પાપ' અથવા 'મહાપાપ' કહીને ટાળવું એ ખરેખર ગુનેગારો અને રાજ્ય (State) ને તેની જવાબદારીઓમાંથી બચાવવા સમાન છે.
પાપ: તેનો સંબંધ ઈશ્વર, નૈતિકતા અને અંતરાત્મા સાથે હોય છે, જેની સજા અથવા ન્યાય આવતા જન્મ અથવા કર્મફળથી નક્કી થાય છે. તેને પ્રાયશ્ચિત દ્વારા ધોઈ શકાય છે.
ગુનો: આ દેશના કાયદા અને રાજ્યના નિયમોનું ઉલ્લંઘન છે. તેનો ફેંસલો અદાલતોમાં થાય છે અને તેની સજા આ જ જીવનમાં મળે છે.
કારણ કે ભ્રષ્ટાચાર એ એક ગુનો છે અને દરેક ગુનો 'રાજ્ય વિરુદ્ધ' માનવામાં આવે છે, તેથી તેની સામે અવાજ ઉઠાવવાનો અધિકાર દરેક નાગરિકને છે - પછી ભલે તેનું વ્યક્તિગત વર્તન કેવું પણ હોય.
3. વિપક્ષની રાજકીય લાચારી
વિરોધ પક્ષો આ મુદ્દે સરકાર અને ટ્રસ્ટને ઘેરવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છે. જેવો તેઓ સવાલ ઉઠાવે છે, તેમને 'રામ-વિરોધી' જાહેર કરવામાં આવે છે. આ આરોપના ડરથી વિપક્ષ બચાવની સ્થિતિમાં આવી જાય છે અથવા 'સોફ્ટ હિન્દુત્વ' ના શરણે ચાલ્યો જાય છે. તેઓ બંધારણીય મૂલ્યો અને બિનસાંપ્રદાયિકતાના આધારે મક્કમતાથી ઉભા રહેવાને બદલે પોતાની જ વાતને યોગ્ય રીતે રજૂ કરી શકતા નથી.
4. સત્તા પક્ષ અને સંઘ પરિવારનો વિરોધાભાસ
રામ મંદિરને લઈને '500 વર્ષના સંઘર્ષ' નો દાવો કરનાર સંઘ પરિવાર આ મુદ્દે મૌન છે. મંદિરના ટ્રસ્ટમાં વિવિધતાનો અભાવ છે અને તેના પર એક ખાસ વર્ગનું જ વર્ચસ્વ છે.
22 જાન્યુઆરી 2024ના રોજ પ્રાણ-પ્રતિષ્ઠા સમયે વડાપ્રધાન અને સંઘ પ્રમુખે તેને એક 'નવા કાળચક્ર' અને 'આત્મગૌરવ' ની શરૂઆત ગણાવી હતી, પરંતુ આજે જ્યારે મંદિરની અંદરનો આ વિવાદ સામે આવ્યો છે, ત્યારે તેઓ સંપૂર્ણપણે મૌન છે.
5. સાધુ-સંતોનો વિખેરાવ અને લોક-પરંપરા
આ મામલે સાધુ-સંતોમાં પણ કોઈ એક મત નથી. તેઓ પણ રાજકીય છાવણીઓ અને તેમના અંગત હિતોમાં વહેંચાયેલા છે. જોકે, અવધની લોક-પરંપરા હંમેશાથી ધાર્મિક પાખંડ સામે મુખર રહી છે, જ્યાં "રામ નામ જપના, પરાયા માલ અપના" જેવી કહેવતો આવા જ પાખંડીઓ પર પ્રહાર કરવા માટે બની હતી.
નિષ્કર્ષ: આસ્થાથી મોટો વિવેક છે
આજે આ મુદ્દાને માત્ર ધાર્મિક દૃષ્ટિકોણથી જોવો એ એક ભૂલ ગણાશે. સંત કબીરે કહ્યું હતું - "હરિ સે તૂ મતિ હેત કરુ, કર હરિજન સે હેત" એટલે કે ઈશ્વરના નામે પાખંડ કરવાને બદલે માનવતા અને સમાજ (હરિજન) ને પ્રેમ કરો. આપણે આ સમગ્ર ઘટનાક્રમને અંધભક્તિને બદલે આપણા 'વિવેક' અને 'બંધારણીય ચેતના' ની નજરે જોવાની જરૂર છે, કારણ કે આજે આપણો દૃષ્ટિકોણ જ આપણી આવતીકાલની દિશા નક્કી કરશે.
