ગુજરાતમાં ફરી એકવાર આરોગ્ય વિભાગ હાઈ એલર્ટ પર છે. તેનું કારણ છે 'ચાંદીપુરા વાયરસ' (Chandipura Virus), જેણે અત્યાર સુધીમાં 6 નિર્દોષ બાળકોના જીવ લીધા છે. જેમાંથી 4 મોતો હિંમતનગરની સિવિલ હોસ્પિટલમાં અને 2 મોતો પંચમહાલ જિલ્લાના ગોધરામાં નોંધાઈ છે.
આ ગંભીર સ્થિતિને જોતા દરેક માતા-પિતા માટે એ જાણવું ખૂબ જ જરૂરી છે કે આખરે આ વાયરસ શું છે, તે કેવી રીતે ફેલાય છે અને પોતાના બાળકોને તેનાથી કેવી રીતે સુરક્ષિત રાખી શકાય છે.
શું છે ચાંદીપુરા વાયરસ (CHPV)?
ચાંદીપુરા વાયરસ એક અત્યંત ખતરનાક અને ઝડપથી ફેલાતો વાયરસ છે. તે મુખ્યત્વે 15 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોને પોતાનો શિકાર બનાવે છે. તેની ગંભીરતાનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે ચેપ લાગ્યાના માત્ર 48 થી 72 કલાકની અંદર તે દર્દીની સ્થિતિ અત્યંત નાજુક કરી શકે છે.
કેવી રીતે ફેલાય છે આ ચેપ?
આ વાયરસ ચેપી (એકબીજાના સંપર્કથી ફેલાતો) રોગ નથી, પરંતુ જંતુઓ દ્વારા માણસના શરીરમાં પ્રવેશે છે:
સેન્ડફ્લાય (Sandfly): આ ચેપ મુખ્યત્વે માદા સેન્ડફ્લાય નામના જંતુના કરડવાથી ફેલાય છે.
અન્ય જંતુઓ: કેટલાક કિસ્સાઓમાં મચ્છર અથવા અન્ય નાના જંતુઓ પણ તેના વાહક હોઈ શકે છે, જો કે તેના મજબૂત પુરાવા ઓછા છે.
માણસથી માણસમાં ફેલાતો નથી: રાહતની વાત એ છે કે આ વાયરસ ખાંસી, અડવાથી કે સંક્રમિત વ્યક્તિના સંપર્કમાં આવવાથી બીજી વ્યક્તિમાં ફેલાતો નથી.
આ ગંભીર લક્ષણોને અવગણશો નહીં
ચાંદીપુરા વાયરસનો ચેપ ખૂબ જ ઝડપથી મગજ પર અસર કરે છે. જો તમારા બાળકમાં નીચેનામાંથી કોઈ પણ લક્ષણ દેખાય, તો વિલંબ કર્યા વિના તરત જ હોસ્પિટલ લઈ જાઓ:
અચાનક અને ખૂબ જ તીવ્ર તાવ આવવો.
અસહ્ય માથાનો દુખાવો અને સતત ઉલ્ટી થવી.
શરીરમાં અતિશય નબળાઈ અને થાક અનુભવવો.
આંચકી (ખેંચ) આવવી અથવા અચાનક બેભાન થઈ જવું (ભાન ગુમાવવું).
મગજમાં સોજો આવવો (જેનાથી ન્યુરોલોજીકલ સમસ્યાઓ શરૂ થાય છે).
સારવાર અને તબીબી પડકારો
હાલમાં ચાંદીપુરા વાયરસ સાથે જોડાયેલો સૌથી મોટો પડકાર એ છે કે તેની કોઈ ચોક્કસ રસી (વેક્સિન) કે દવા ઉપલબ્ધ નથી.
ડોક્ટરો લક્ષણોના આધારે જ દર્દીની સારવાર કરે છે. જેમાં મુખ્યત્વે તાવને નિયંત્રિત કરવો, આંચકી રોકવી અને મગજનો સોજો ઓછો કરવાનો પ્રયાસ સામેલ છે. જો સમયસર સારવાર શરૂ થઈ જાય, તો બાળકનો જીવ બચાવી શકાય છે અને તેને આજીવન ન્યુરોલોજીકલ નુકસાનથી સુરક્ષિત રાખી શકાય છે.
બચાવ એ જ શ્રેષ્ઠ સારવાર છે
આ વાયરસની કોઈ રસી ન હોવાથી સાવચેતી રાખવી એ જ એકમાત્ર ઉપાય છે. તમારા પરિવારને સુરક્ષિત રાખવા માટે આ બાબતોનું પાલન કરો:
બચાવના ઉપાયો,ધ્યાનમાં રાખવા જેવી જરૂરી બાબતો
કપડાંની પસંદગી,બાળકોને હંમેશા આખી બાયના (Full sleeves) કપડાં અને પેન્ટ પહેરાવો જેથી શરીર પૂરેપૂરું ઢંકાયેલું રહે.
આસપાસની સફાઈ,ઘરની અંદર કે આસપાસ ક્યાંય પણ વરસાદી કે ચોખ્ખું પાણી જમા થવા ન દો. જલભરાવ એ જંતુઓ પાંગરવાનું મુખ્ય કારણ છે.
સુરક્ષા સાધનોનો ઉપયોગ,"ઘરમાં જીવાત મારવાની દવાઓ, મોસ્કિટો રિપેલન્ટ્સ (Mosquito Repellents) અને સૂતી વખતે મચ્છરદાનીનો ઉપયોગ ચોક્કસ કરો."
નોંધ: આ વાયરસ જેટલી ઝડપથી ફેલાય છે, તેટલી જ ઝડપથી સતર્કતા અપનાવીને તેને હરાવી પણ શકાય છે. બાળકોની સાથે મોટેરાઓએ પણ આ સુરક્ષા ઉપાયોનું ચુસ્તપણે પાલન કરવું જોઈએ.
