દીનનું જ્ઞાન (ઇલ્મ-એ-દીન) મેળવવું દરેક મુસલમાન પર ફરજ છે, પછી તે સ્ત્રી હોય કે પુરુષ; પરંતુ સામાન્ય રીતે સ્ત્રીઓમાં દીનના જ્ઞાનની કમી અને જ્ઞાન મેળવવાની ઈચ્છાનો અભાવ જોવા મળે છે. સહાબિયાત (મહિલા સાથીઓ) અને તાબિઆતને જુઓ, તેમની અંદર દીનનું જ્ઞાન મેળવવાની તડપ અને તલપ કેટલી હદ સુધી હતી? હદીસમાં જ આવે છે કે સહાબિયાતોએ અલ્લાહના રસૂલ (ﷺ) ને વિનંતી કરી કે પુરુષો (દીનની બાબતમાં) અમારા પર ગાલિબ આવી ગયા છે—એટલે કે દીનની વાતો સાંભળવાની અને જ્ઞાન મેળવવાની તકો તેમને વધુ મળે છે—માટે આપ અમારા માટે પણ એક દિવસ નક્કી કરી આપો (જેમાં આપ અમને દીનની વાતો શીખવો). આથી, આપે તેમની સાથે એક દિવસનો વાયદો ફરમાવ્યો (એક દિવસ નક્કી કરી દીધો). આ હદીસથી દીનના જ્ઞાનના સંદર્ભમાં સહાબિયાતોનો શોખ અને ઉત્સાહ જાણી શકાય છે. હઝરત આયશા (રઝિયલ્લાહુ અન્હા) એ એક પ્રસંગે અન્સારી સ્ત્રીઓની પ્રશંસા કરતા ફરમાવ્યું: "શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ અન્સારની સ્ત્રીઓ છે, જેમને શરમ અને હયાએ દીનમાં ઊંડી સમજણ (તફક્કુહ) મેળવતા રોકી રાખ્યા નહીં."
જુઓ, હઝરત આયશાએ અન્સારી સહાબિયાતોની પ્રશંસામાં ફરમાવ્યું કે શરમ અને હયા હોવા છતાં તેઓ દીનનું જ્ઞાન મેળવતી હતી; તેથી તેઓ શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ છે. આથી જ, સ્ત્રીઓએ અલ્લાહના રસૂલ (ﷺ) પાસેથી ઘણા બધા મસાશિલ (નિયમો) ની સ્પષ્ટતા મેળવી અને આપે તેમના જવાબો આપ્યા. હઝરત આયશાએ તમામ સહાબિયાતોમાં સૌથી વધુ અહાદીસ (હદીસો) નું વર્ણન કર્યું છે. તેમના દ્વારા વર્ણવાયેલી હદીસોની સંખ્યા બે હજાર બસો દસ (૨૨૧૦) છે. અને તમામ સહાબા ઇકરામમાં વધુ પ્રમાણમાં હદીસો વર્ણવવાની દ્રષ્ટિએ તેમનો છઠ્ઠો નંબર છે. ઇબ્ન હજર (રહ.) એ લખ્યું છે કે મહાન અને ઉચ્ચ કક્ષાના સહાબાઓ પણ મુશ્કેલ પ્રશ્નોના ઉકેલ માટે હઝરત આયશા પાસે આવતા હતા.
હઝરત આયશાના ભાણેજ હઝરત ઉરવાએ ફરમાવ્યું કે: "મેં હઝરત આયશા કરતાં વધુ ફિકહ (ઇસ્લામિક ન્યાયશાસ્ત્ર), તિબ્બ (વૈદકશાસ્ત્ર/ડોક્ટરી) અને શાયરીનું જ્ઞાન ધરાવનાર કોઈને જોયા નથી." હઝરત ઇમામ ઝુહરી (રહ.) ફરમાવે છે કે: "જો તમામ સહાબિયાતોનું જ્ઞાન એક તરફ રાખવામાં આવે અને હઝરત આયશાનું જ્ઞાન બીજી તરફ, તો હઝરત આયશાનું જ્ઞાન બધા પર ભારે પડી જશે." ઉદાહરણ તરીકે અહીં માત્ર હઝરત આયશાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, બાકી ઇતિહાસમાં સહાબિયાતો અને તાબિઆતોના જીવનનું જે ચિત્ર રજૂ કરવામાં આવ્યું છે, તે એ વાતનો સ્પષ્ટ પુરાવો છે કે તેઓ બધી જ દીનનું જ્ઞાન મેળવવાની શોધ અને ઉત્કંઠામાં લાગેલી રહેતી હતી અને આ જ લગનને કારણે તેઓ જ્ઞાનના ઉચ્ચ શિખરો પર પહોંચી શક્યા.
