એક મહાન ધાર્મિક વિદ્વાન, મુફ્તી અબુલ કાસિમ નોમાની — અકાબિર (વડીલો) અને અસ્લાફ (પૂર્વજો) નું એક જીવંત ઉદાહરણ!
દારુલ ઉલૂમ દેવબંદમાં હઝરત હુસૈન અહમદ મદની (રહ.) ના શાાગિર્દો (શિષ્યો), સિનિયર ઉસ્તાદો અને સદરુલ મુદર્રિસીન (મુખ્ય શિક્ષક) જેવા લાયક અને કાબિલ હઝરાત હાજર હતા, પરંતુ અફઘાનિસ્તાનના વિદેશ મંત્રીને હદીસ શરીફ ભણાવવાનું અને તેમની દસ્તાર-એ-ફઝીલત (પદવીદાન સમારોહ) ના પ્રસંગે ઈમામત અને કિરાઅતનું શરફ (સૌભાગ્ય) હઝરત મૌલાના મુફ્તી અબુલ કાસિમ નોમાની સાહેબ (દામત બરકાતુહુમ) ને નસીબ થયું. આ વાત ખરેખર કાબિલ-એ-રશ્ક (ઈર્ષ્યા પાત્ર) અને આશ્ચર્યજનક છે.
દારુલ ઉલૂમ દેવબંદના ૧૬૦ વર્ષના ઇતિહાસમાં તેઓ એકમાત્ર એવી શખ્સિયત છે જેઓ એક જ સમયે મોહતમીમ (કુલપતિ/નાઝિમ-એ-આલા) અને શેખુલ હદીસ (હદીસના મુખ્ય પ્રોફેસર) હોવાનું ગૌરવ ધરાવે છે — અને તે પણ અત્યંત ગરિમા અને વ્યાપકતા સાથે.
આજે આપણે માત્ર તેમની આ સફળતા અને સન્માનની વાત સાંભળીએ અને જોઈએ છીએ, પરંતુ કદાચ એ નથી જાણતા કે આ સ્થાન સુધી પહોંચવા માટે તેમણે કેટલી કુરબાનીઓ આપી છે, કેટલી મહેનતો કરી છે, અને આજે પણ કરી રહ્યા છે.
દારુલ ઉલૂમ દેવબંદ આવ્યા પહેલા હઝરત જ્યાં પોતાની શૈક્ષણિક સેવાઓ આપી રહ્યા હતા, ત્યાં સરકાર તરફથી પગાર અને સુવિધાઓની વધુ સારી વ્યવસ્થા હતી. પરંતુ તેમણે અંદાજે એક લાખ રૂપિયા માસિક પગાર લેવાનો ઇનકાર કરી દીધો અને સામાન્ય માનદ વેતન પર જ ખિદમત-એ-દીન (ધર્મની સેવા) માં વ્યસ્ત રહ્યા.
કારણ કે તેઓ એક સંયુક્ત કૌટુંબિક પ્રણાલી સાથે સંકળાયેલા છે, તેથી તેમણે પોતાના પૂજ્ય પિતાના સમયથી ચાલતા એનક સાઝી (ચશ્મા બનાવવા) ના વ્યવસાયમાં પણ થોડો સમય આપવો પડતો હતો. પરિણામે, તેમણે પોતાના એકમાત્ર પુત્રનું શિક્ષણ લગભગ પાંચ વર્ષ માટે સ્થગિત રાખવું પડ્યું. એક ધર્મનિષ્ઠ, સમજદાર પિતા માટે આ કુરબાની કેટલી કઠિન હશે, તેનો અંદાજો આપણે કદાચ લગાવી શકતા નથી.
પછીથી પુત્રએ પોતાનું શિક્ષણ પૂરું કર્યું. અલ્હમ્દુલિલ્લાહ, તે પણ નેક, મુત્તકી (પરહેઝગાર) અને દુરંદેશી છે, જેવો કે આજકાલના બહુ ઓછા સાહેબઝાદાઓ (દીકરાઓ) હોય છે. શિક્ષણ પૂરું થયા પછી પુત્રએ પણ વ્યવસાય સંભાળી લીધો. આ દરમિયાન હઝરત દારુલ ઉલૂમ દેવબંદના મોહતમીમ નિયુક્ત થયા.
અત્યારે પણ હઝરતના પિતાનો જૂનો વ્યવસાય ચાલુ છે, પુત્રનો પણ મોટો વ્યવસાય છે જે દેશ અને વિદેશમાં ફેલાયેલો છે. પરંતુ કોરોના પછીથી હઝરતે પુત્ર દ્વારા આપવામાં આવતા કોઈપણ પૈસા લેવાનું બંધ કરી દીધું. નારાજગીના કારણે નહીં, પરંતુ એટલા માટે કે હવે તેમને તેની જરૂરિયાત લાગતી નથી. તેવી જ રીતે દારુલ ઉલૂમ દેવબંદ તરફથી જે સામાન્ય વઝીફો (ભથ્થું) મળતો હતો, તે પણ શેખુલ હદીસ બન્યા પછી લેવાનું છોડી દીધું.
આપણામાંથી મોટાભાગના લોકો એવું સમજે છે કે જો કોઈ મદ્રેસાના મોહતમીમ કે શેખુલ હદીસ બની જાય તો મોટી આવક થઈ જશે, પરંતુ આ હઝરાતને જુઓ; જેટલું તેમનું સ્થાન ઊંચું થાય છે, તેટલી જ તેમની ઝુહદ-ઓ-તકવા (વૈરાગ્ય અને પવિત્રતા) અને અલ્લાહ સાથેની નિકટતા વધતી જાય છે. તેઓ શુક્ર અને આજીઝી (નમ્રતા) સાથે અલ્લાહના હજૂરમાં ઝૂકી જાય છે. આ જ તફાવત છે તેમનામાં અને આપણામાં! એટલા માટે તેઓ સફળ છે, અને આપણે વંચિત (મહરૂમ).
આ જ્ઞાન, કર્મ, વૈરાગ્ય અને પવિત્રતા ધરાવતી શખ્સિયતના જીવનનું માત્ર એક પાસું છે. હઝરતના જીવનમાં આવી અસંખ્ય કુરબાનીઓ અને ત્યાગની વાર્તાઓ રહેલી છે.
નજીકના લોકો જાણે છે કે હઝરતની એક દીકરી ગંભીર રીતે બીમાર છે — બાળપણથી જ. તેને સંપૂર્ણ દેખભાળની જરૂર છે. આજે પણ હઝરત, તેમના પત્ની અને તે જ દીકરી — આ જ તેમનો નાનો અને શાંતિપૂર્ણ પરિવાર છે. કઝા-ઓ-કદર (ભાગ્ય અને વિધાતાના નિર્ણય) પર રાજી, સંતોષ અને ઈત્મીનાનથી ભરપૂર.
હઝરત ફરમાવતા હોય છે:
“તમે લોકો જે કંઈ મારામાં જુઓ છો, આ બધું મારી આ જ દીકરીની સેવાનો ફૈઝ (આશીર્વાદ) છે.”
અને આ જ છે હઝરતની સફળતા અને બરકતનું અસલી રહસ્ય!
અલ્લાહ તઆલા હઝરત શેખ (દામત બરકાતુહુમ) ને સેહત અને આફિયત સાથે લાંબી અને બરકતવાળી ઉંમર અતા ફરમાવે.
આમીન યા રબ્બલ આલમીન.
