આજે આપણા સમાજમાં એવો માહોલ સામાન્ય થઈ ગયો છે કે કાયદો તોડવાને એક હુનર (આવડત) ગણવામાં આવે છે. કાયદાને ખુલ્લેઆમ તોડવામાં આવે છે અને તેને મોટી હોશિયારી તથા ચાલાકી સમજવામાં આવે છે. આ માનસિકતા વાસ્તવમાં એ કારણે પેદા થઈ કે જ્યારે આપણે હિન્દુસ્તાનમાં રહેતા હતા અને ત્યાં અંગ્રેજોનું શાસન હતું, ત્યારે અંગ્રેજો ઝુંટવી લેનારા (ગાસિબ) હતા, તેઓએ હિન્દુસ્તાન પર જબરદસ્તીથી કબજો કર્યો હતો. મુસ્લિમોએ તેમની વિરુદ્ધ આઝાદીની જંગ લડી. ૧૮૫૭ના પ્રસંગે અને ત્યાર પછી પણ તેમની સામે લડાઈનો સિલસિલો ચાલુ રહ્યો, અને અંગ્રેજોના શાસનને મુસ્લિમોએ ક્યારેય દિલથી સ્વીકાર્યું ન હતું. તેથી હિન્દુસ્તાનમાં અંગ્રેજોના શાસન વિરુદ્ધ ઉલેમાઓએ એવો ફતવો પણ આપ્યો હતો કે કાયદો તોડો, કારણ કે અંગ્રેજોની સરકાર જાયઝ (કાયદેસરની) સરકાર ન હતી—જોકે કેટલાક ઉલેમાઓ આ ફતવાનો વિરોધ પણ કરતા હતા. બહરહાલ, તે સમયે કાયદો તોડવાનું એક કારણ (જવાઝ) હતું.
હવે કાયદો તોડવો જાયઝ (યોગ્ય) નથી.
પરંતુ અંગ્રેજોના ચાલ્યા ગયા પછી જ્યારે પાકિસ્તાન બન્યું, તો તે એક કરાર (સમજૂતી) અંતર્ગત અસ્તિત્વમાં આવ્યું. તેનું એક બંધારણ (દસ્તૂર) અને કાયદો છે, અને પાકિસ્તાનના કાયદા પર પણ એ જ હુકમ લાગુ પડે છે કે જ્યાં સુધી તે કાયદો આપણને કોઈ ગુનાહ કરવા પર મજબૂર ન કરે, ત્યાં સુધી તેનું પાલન કરવું વાજિબ (ફરજિયાત) છે. કારણ કે આપણે એવો અહદ (વાયદો) કર્યો છે કે આપણે આ દેશના નાગરિકો છીએ, એટલા માટે આપણે તેના કાયદાનું પાલન કરીશું.
