નવી દિલ્હી: પાકિસ્તાની સરહદ પર ઓપરેશન સિંદૂરમાં ભારતની સફળતા છતાં, વાયુસેના હવે ચીનની અવકાશ દેખરેખ ક્ષમતાઓ અંગે ચિંતિત છે. તાજેતરમાં, ચીને લો અર્થ ઓર્બિટ (LEO) માં સેટેલાઇટ 'ડોગ ફાઇટ' ડ્રીલ હાથ ધરી હતી, જેણે વિશ્વને આશ્ચર્યચકિત કરી દીધું હતું. ઇન્ટિગ્રેટેડ ડિફેન્સ સ્ટાફના ચીફ એર માર્શલ આશુતોષ દિક્ષિતે દિલ્હીમાં સેન્ટર ફોર એર પાવર સ્ટડીઝ (CAPS) ખાતે એક સેમિનારમાં આ વાતનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. ઓપરેશન સિંદૂરની સફળતાએ એર માર્શલ દિક્ષિતે કહ્યું કે ઓપરેશન સિંદૂરએ સાબિત કર્યું કે સ્વદેશી લશ્કરી પ્લેટફોર્મ વૈશ્વિક ધોરણો કરતાં વધુ સારા છે. તેમણે વાયુસેનાના ઇન્ટિગ્રેટેડ એર કમાન્ડ એન્ડ કંટ્રોલ સિસ્ટમ (IACCS) અને આર્મીની 'આકાશ તીર' સિસ્ટમની પ્રશંસા કરી. તેમણે કહ્યું કે જે પહેલા, દૂર અને સચોટ રીતે જોઈ શકે છે તે યુદ્ધમાં આગળ રહેશે. બ્રહ્મોસ, સ્કેલ્પ, હેમર અને સ્વોર્મ ડ્રોને ભૌગોલિક સીમાઓને અર્થહીન બનાવી દીધી છે, જેના કારણે ઊંડા દેખરેખની જરૂરિયાત વધી ગઈ છે. ચીનના ઉપગ્રહોમાં વધારો દીક્ષિતે જણાવ્યું હતું કે 2010 માં, ચીન પાસે ફક્ત 36 ઉપગ્રહો હતા, જે હવે વધીને લગભગ 1000 થઈ ગયા છે, જેમાંથી 360 ગુપ્તચર, દેખરેખ અને જાસૂસી (ISR) માટે છે. ચીને તાજેતરમાં એક અલગ એરોસ્પેસ ફોર્સ કમાન્ડની સ્થાપના કરી છે. આ કવાયતમાં ડોગફાઇટ ડ્રીલમાં દુશ્મન ઉપગ્રહોને ટ્રેક કરવા અને જામ કરવાનો સમાવેશ થતો હતો. ચીન તેના ISR ઉપગ્રહોને શસ્ત્ર પ્રણાલીઓ સાથે પણ જોડી રહ્યું છે. ત્રણેય સેવાઓ માટેના સૂચનોમાં દીક્ષિતે સૂચવ્યું હતું કે ભારતે કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા (AI) દ્વારા જમીન, સમુદ્ર, હવા, અવકાશ અને સાયબર ડોમેનમાંથી ડેટા નેટવર્ક-કેન્દ્રિત બનાવવો જોઈએ જેથી સંકલન સુધારી શકાય અને જોખમોનું સચોટ મૂલ્યાંકન કરી શકાય.
