અમેરિકામાં મિડટર્મ ચૂંટણી પછી ઈરાન પર નવા હવાઈ હુમલાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. એસોસિએટેડ પ્રેસ (AP) ના અહેવાલ મુજબ, ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પર ઈરાન વિરુદ્ધ મોટા પાયે લશ્કરી કાર્યવાહી માટે દબાણ કરી રહ્યા છે. આ અહેવાલ પ્રાદેશિક અધિકારીઓ અને મામલાની જાણકારી ધરાવતા ત્રણ લોકોના હવાલાથી છે. ટ્રમ્પે અત્યાર સુધી કોઈ અંતિમ નિર્ણય લીધો નથી.

નેતન્યાહુ શું ઈચ્છે છે?

અહેવાલ મુજબ, નેતન્યાહુ ઈચ્છે છે કે મંગળવારે યોજાનારી અમેરિકી મિડટર્મ ચૂંટણી પછી ઈરાન પર નવી હવાઈ કાર્યવાહી શરૂ થાય.

તેમણે સપ્તાહના અંતે ટ્રમ્પ સાથે ફોન પર વાતચીતમાં આની હિમાયત કરી હતી અને અમેરિકી વહીવટીતંત્રના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સાથે પણ કામ કર્યું હતું. ટ્રમ્પે સંમતિ આપી નથી.

અહેવાલ દાવો કરે છે કે પાછલા સપ્તાહની ચૂંટણીમાં નેતન્યાહુ અને તેમના જમણેાપંથી સહયોગીઓએ સંસદમાં બહુમતી ગુમાવી દીધી છે. આવી સ્થિતિમાં નવા યુદ્ધથી તેમને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પર રાજકીય સમર્થન અને કટોકટીની સરકાર બનાવવાની તક મળી શકે છે.

બીજી તરફ વાતચીત પણ ચાલુ

કતરના મધ્યસ્થીઓએ પાછલા સપ્તાહે ઈરાની અધિકારીઓ સાથે બે દોરની વાતચીત કરી.

પ્રસ્તાવિત કરારમાં ઈરાન સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં હુમલા બંધ કરે અને બદલામાં અમેરિકા ઈરાની બંદરોની નાકાબંધી હટાવે.

આ સપ્તાહે પણ નવા દોરની સંભાવના છે.

ટ્રમ્પ અને અમેરિકાનું વલણ

ટ્રમ્પે રવિવારે કહ્યું કે નેતન્યાહુ સાથેની વાતચીત સારી રહી અને ઈરાન પર પણ ચર્ચા થઈ, પરંતુ વિગતો આપી ન હતી.

વિદેશ મંત્રી માર્કો રૂબિયોએ જણાવ્યું કે ટ્રમ્પ કોઈ અંતિમ નિર્ણય પર પહોંચ્યા નથી. વહીવટીતંત્ર કૂટનીતિને પ્રાથમિકતા આપે છે, પરંતુ જરૂર પડ્યે લશ્કરી કાર્યવાહીની ક્ષમતા અને ઇચ્છાશક્તિ પણ ધરાવે છે.

આરબ દેશોને ક્ષેત્રીય યુદ્ધનો ડર

અનેક અમેરિકી સહયોગી દેશો નવા હુમલાની વિરુદ્ધ છે અને પ્રદેશ અસ્થિર થવાની આશંકા સેવી રહ્યા છે.

પ્રાદેશિક અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, આવી સ્થિતિમાં હૂતી વિદ્રોહીઓ સાઉદી અરેબિયા અને લાલ સમુદ્રમાં વેપારી જહાજો પર હુમલા તીવ્ર કરી શકે છે, અને ઇરાકમાં સક્રિય ઈરાન સમર્થિત જૂથો પણ સામેલ થઈ શકે છે.

મનામા ડાયલોગમાં UAEના રાષ્ટ્રપતિ સલાહકાર અનવર ગર્ગાગે ચેતવણી આપી કે મતભેદો દૂર ન થયા તો સ્થિતિ અત્યંત ખરાબ થઈ શકે છે. ઇજિપ્તના વિદેશ મંત્રી બદ્ર અબ્દેલઅત્તીએ કહ્યું કે આગામી ટકરાવ પહેલાં કરતા વધુ ખતરનાક અને વિનાશક સાબિત થઈ શકે છે.

ઈરાનનું વલણ: "યુદ્ધ અને વાતચીત, બંને માટે તૈયાર"

ઈરાનના નવા સર્વોચ્ચ નેતા મોજ્તબા ખામેનેઈએ લશ્કરી અધિકારીઓને કહ્યું કે અમેરિકા અથવા ઇઝરાયેલના કોઈપણ જોખમનો તાત્કાલિક જવાબ આપવામાં આવે. તેમણે સંભવિત લક્ષ્યોની યાદી વધારવાની પણ વાત કરી.

ઈરાન કોઈપણ કરારમાં અમેરિકા તરફથી જોગવાઈઓ લાગુ કરવાની નક્કર ખાતરી ઈચ્છે છે. તેના અધિકારીઓનું કહેવું છે કે અમેરિકા અને ઇઝરાયેલ અગાઉ પરમાણુ વાતચીત દરમિયાન પણ ઈરાન પર હુમલા કરી ચૂક્યા છે.

ચીનની કૂટનીતિ પહેલ

વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા માઓ નિંગના જણાવ્યા મુજબ, નવેમ્બરના પહેલા કે બીજા પખવાડિયામાં ચીનનો વિશેષ દૂત ઈરાન, ઓમાન અને સાઉદી અરેબિયાની મુલાકાત લેશે. રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે કહ્યું છે કે પર્શિયાની ખાડી મોટી શક્તિઓનો સ્પર્ધાનું મેદાન બનવી જોઈએ નહીં.