દિલ્હી હાઈકોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં ઠરાવ્યું છે કે જો જીવનસાથી આર્થિક રીતે સ્વાવલંબી હોય તો તેને ભરણપોષણ આપી શકાય નહીં. જસ્ટિસ અનિલ ખિતરપાલ અને જસ્ટિસ હરીશ વૈદ્યનાથનની બેંચે જણાવ્યું હતું કે હિન્દુ મેરેજ એક્ટની કલમ 25 હેઠળ ભરણપોષણ માત્ર ત્યારે જ મળી શકે છે જ્યારે અરજદાર આર્થિક જરૂરિયાત સાબિત કરે. અદાલતે ફેમિલી કોર્ટના ચુકાદાને યથાવત રાખતા એક મહિલાની ભરણપોષણની અરજી ફગાવી દીધી હતી, જે ઇન્ડિયન રેલવે ટ્રાફિક સર્વિસની ગ્રુપ એ અધિકારી છે, જ્યારે પતિને ક્રૂરતાના આધારે છૂટાછેડા આપવામાં આવ્યા હતા.
કેસની વિગતો:
આ કેસ 2010માં લગ્નગ્રંથિથી જોડાયેલા એક દંપતી સાથે સંબંધિત છે, જેઓ 14 મહિના પછી અલગ થઈ ગયા હતા. પતિ, જે એક વકીલ છે, તેમણે પત્ની પર માનસિક અને શારીરિક ક્રૂરતા તેમજ અપમાનનો આક્ષેપ કર્યો હતો, જ્યારે પત્નીએ પતિ પર હેરાનગતિનો દાવો કર્યો હતો. ફેમિલી કોર્ટે પતિની તરફેણમાં છૂટાછેડા મંજૂર કર્યા હતા અને પત્નીની 50 લાખ રૂપિયાના સમાધાનની માંગને આર્થિક લાભ મેળવવાનો પ્રયાસ ગણાવ્યો હતો. હાઈકોર્ટે નોંધ્યું કે પત્નીની સારી આવક, લગ્નનો ટૂંકો ગાળો અને બાળકોની ગેરહાજરી તેને ભરણપોષણનો હકદાર બનાવતી નથી. અદાલતે પત્નીના ગેરવર્તણૂકભર્યા વલણને માનસિક ક્રૂરતાનું કારણ ગણાવ્યું હતું.
ચુકાદાની અસરો:
અદાલતે જણાવ્યું હતું કે: "ભરણપોષણ સામાજિક ન્યાય માટે છે, નફા કમાવવાનું સાધન નથી." આ ચુકાદાથી સ્વાવલંબી વ્યક્તિઓના ભરણપોષણના દાવાઓ પર અસર પડશે, ખાસ કરીને જ્યારે ક્રૂરતા સાબિત થાય. નિષ્ણાતોએ તેને છૂટાછેડાના કેસોમાં નાણાકીય દાવાઓની ચકાસણી માટે મહત્વપૂર્ણ ગણાવ્યો છે.
"અદાલતનો હેતુ ન્યાય આપવાનો છે, નાણાકીય લાભ મેળવવાનો નથી." — જસ્ટિસ અનિલ ખિતરપાલ
સંદર્ભ:
ધ હિન્દુ, ઇન્ડિયા ટુડે, ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયા, હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સ, ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ, એક્સ પોસ્ટ
