ઘટનાની વિગતો: અમેરિકાએ 2025 ના પહેલા સાત મહિના (20 જાન્યુઆરી થી 22 જુલાઈ) દરમિયાન 1,562 પુરુષો અને 141 મહિલાઓ સહિત 1,703 ભારતીય નાગરિકોને દેશનિકાલ કર્યા. સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, સૌથી વધુ ડિપોર્ટ કરાયેલા લોકો પંજાબ (620) થી હતા, ત્યારબાદ હરિયાણા (604), ગુજરાત (245) અને જમ્મુ અને કાશ્મીર (10) થી હતા. છ વ્યક્તિઓના મૂળ પ્રાંતો ઓળખી શકાયા નથી. આ આંકડા શુક્રવારે લોકસભામાં વિદેશ રાજ્ય મંત્રી કીર્તિ વર્ધન સિંહ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે છેલ્લા પાંચ વર્ષ (2020-2024) માં 5,541 ભારતીયોને અમેરિકાથી દેશનિકાલ કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે આ જ સમયગાળા દરમિયાન 311 અને 2025 માં અત્યાર સુધીમાં 131 લોકોને યુકેથી દેશનિકાલ કરવામાં આવ્યા હતા. ડિપોર્ટેશન પ્રક્રિયા: ડિપોર્ટેશન પ્રક્રિયા વિવિધ રીતે હાથ ધરવામાં આવી હતી. મંત્રીએ કહ્યું કે ફેબ્રુઆરીમાં, યુએસ કસ્ટમ્સ અને બોર્ડર પ્રોટેક્શન લશ્કરી જહાજો દ્વારા 333 ભારતીયોને દેશનિકાલ કરવામાં આવ્યા હતા. માર્ચમાં, યુએસ ઇમિગ્રેશન અને કસ્ટમ્સ એન્ફોર્સમેન્ટ (ICE) ચાર્ટર્ડ જહાજો દ્વારા 231 લોકોને દેશનિકાલ કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે જુલાઈમાં, ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ હોમલેન્ડ સિક્યુરિટી (DHS) ચાર્ટર્ડ જહાજો દ્વારા 300 લોકોને પાછા લાવવામાં આવ્યા હતા. વધુમાં, 767 લોકોને ૭૨ લોકોને કોમર્શિયલ ફ્લાઇટ્સ દ્વારા અમેરિકાથી વ્યક્તિગત રીતે અથવા નાના જૂથોમાં અને ૭૨ લોકોને પનામાથી કોમર્શિયલ ફ્લાઇટ્સ દ્વારા દેશનિકાલ કરવામાં આવ્યા હતા. આ પ્રક્રિયા માત્ર તકનીકી રીતે જટિલ જ નહીં પણ માનવીય પાસાઓથી ભરપૂર હતી. ઘણા ડિપોર્ટીઓએ તેમની બચત અને લોનના બદલામાં ગેરકાયદેસર એજન્ટો દ્વારા "ડંકી રૂટ" તરીકે ઓળખાતા ખતરનાક માર્ગો પસંદ કર્યા, જે લેટિન અમેરિકામાંથી પસાર થાય છે અને ઘણીવાર જીવલેણ સાબિત થાય છે. એક એક્સ-પોસ્ટે એક પીડિતની વાર્તા શેર કરી: "મેં અમેરિકામાં સારા જીવનનું સ્વપ્ન જોતા પંજાબ છોડી દીધું, પરંતુ હાથકડી અને સાંકળોમાં પાછો ફર્યો. એજન્ટોએ લાખો રૂપિયા લીધા અને અમને મરવા માટે છોડી દીધા." રાજ્યનું વિભાજન: ડિપોર્ટેશનના આંકડા દર્શાવે છે કે પંજાબ અને હરિયાણાના લોકો યાદીમાં ટોચ પર છે. પંજાબમાંથી ૬૨૦, હરિયાણામાંથી ૬૦૪ અને ગુજરાતમાંથી ૨૪૫ લોકોને દેશનિકાલ કરવામાં આવ્યા હતા. જમ્મુ અને કાશ્મીરમાંથી ૧૦ લોકો છે, જ્યારે ઉત્તર પ્રદેશ (૩૮), ગોવા (૨૬), મહારાષ્ટ્ર (૨૦), દિલ્હી (૨૦), તેલંગાણા (૧૯), તમિલનાડુ (૧૭), આંધ્ર પ્રદેશ (૧૨), ઉત્તરાખંડ (૧૨), હિમાચલ પ્રદેશ (૧૦), કેરળ (૮), ચંદીગઢ (8), મધ્યપ્રદેશ (7), રાજસ્થાન (7), પશ્ચિમ બંગાળ (6), કર્ણાટક (5), ઓડિશા (1), બિહાર (1) અને ઝારખંડ (1) ના લોકોનો પણ સમાવેશ થાય છે. છ લોકોની ઓળખ "અજ્ઞાત" તરીકે નોંધવામાં આવી હતી. જોન્સ હોપકિન્સ યુનિવર્સિટીના એક અભ્યાસ મુજબ, 2001 થી 2022 દરમિયાન યુ.એસ.માં આશ્રય શોધનારાઓમાં 66% પંજાબી ભાષી હતા, જ્યારે 14% હિન્દી, 8% અંગ્રેજી અને 7% ગુજરાતી ભાષી હતા. 2016 પછી પંજાબ અને હરિયાણાથી શરણાર્થીઓની સંખ્યામાં તીવ્ર વધારો થયો, જે ગેરકાયદેસર સ્થળાંતરના વધતા વલણને દર્શાવે છે. માનવ અધિકાર અને રાજદ્વારી પગલાં: ડીએમકે સાંસદ કનિમોઝીએ લોકસભામાં પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો કે શું ભારત સરકારે દેશનિકાલ કરાયેલા નાગરિકો સાથે માનવીય વર્તન અને વધુ સારા સંકલન માટે કોઈ રાજદ્વારી પગલાં લીધા છે. જવાબમાં, મંત્રી કીર્તિ વર્ધન સિંહે કહ્યું કે ભારત સરકાર યુએસ અધિકારીઓ સાથે સતત સંપર્કમાં છે. તેમણે ખાસ કરીને મહિલાઓ અને બાળકો પર હાથકડી અને સાંકળોના ઉપયોગ સામે સખત વાંધો ઉઠાવ્યો હતો, અને પાઘડી અને આહાર પસંદગીઓ જેવી ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક સંવેદનશીલતાઓનું રક્ષણ કરવા માટે યુએસ અધિકારીઓ સાથે વાત કરી હતી. મહત્વનો મુદ્દો એ છે કે 5 ફેબ્રુઆરી, 2025 થી કોઈપણ ફ્લાઇટમાં ડિપોર્ટીઓ સાથે દુર્વ્યવહારની કોઈ ઔપચારિક ફરિયાદ મળી નથી. મંત્રીએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અને વિદેશીઓ વિઝા સંબંધિત પડકારોનો સામનો કરી રહ્યા છે, જેના માટે ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે યુએસ એમ્બેસી અને સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટનો સંપર્ક કર્યો છે. યુએસ અધિકારીઓએ વિઝા વિલંબ માટે કડક સુરક્ષા આવશ્યકતાઓને જવાબદાર ગણાવી હતી, પરંતુ હવે વિઝા એપોઇન્ટમેન્ટ ફરી શરૂ થઈ ગઈ છે. સામાજિક-રાજકીય પ્રતિભાવ: આ ડિપોર્ટેશન ઘટનાઓએ ભારતમાં રાજકીય ચર્ચા જગાવી છે. પંજાબના મુખ્યમંત્રી ભગવંત માન અમૃતસર એરપોર્ટ પર યુએસ ફ્લાઇટ્સના લેન્ડિંગ પર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો અને તેને પંજાબને બદનામ કરવાનું કાવતરું ગણાવ્યું. તેમણે કહ્યું: "આ ફ્લાઇટ્સ ફક્ત અમૃતસરમાં જ કેમ ઉતરી રહી છે? શું કેન્દ્ર સરકાર પંજાબને બદનામ કરવા માંગે છે?" કોંગ્રેસના નેતા મનીષ તિવારી અને શિરોમણી અકાલી દળના નેતા ગુલઝાર સિંહ રાણિકે પણ આ કૃત્યને પંજાબ વિરુદ્ધ ષડયંત્ર ગણાવ્યું. દરમિયાન, શિરોમણી ગુરુદ્વારા પ્રબંધક સમિતિએ શીખ ડિપોર્ટીઓની પાઘડી ઉતારવા સામે સખત વાંધો ઉઠાવ્યો. ગેરકાયદેસર સ્થળાંતરની પૃષ્ઠભૂમિ: પંજાબ, હરિયાણા અને ગુજરાત ગેરકાયદેસર સ્થળાંતરનો લાંબો ઇતિહાસ છે. જોન્સ હોપકિન્સ યુનિવર્સિટીના સંશોધન મુજબ, પંજાબ અને ગુજરાત ભારતના પ્રમાણમાં સમૃદ્ધ પ્રાંતોમાંના એક છે, જ્યાંથી સ્થળાંતર કરનારાઓ મોંઘા "ડંકી રૂટ" દ્વારા યુએસ પહોંચવાનો પ્રયાસ કરે છે. આ માર્ગ લેટિન અમેરિકાના જંગલો, સમુદ્રો અને સરહદોમાંથી પસાર થાય છે, જેનો ખર્ચ 40 થી 60 લાખ રૂપિયાની વચ્ચે થાય છે. ઘણા સ્થળાંતર કરનારાઓ લોન લઈને અથવા જમીન વેચીને મુસાફરી કરે છે, પરંતુ નિષ્ફળતાના કિસ્સામાં, તેમને હાથકડી અને અપમાન સાથે પાછા ફરવું પડે છે. એક X વપરાશકર્તાએ પરિસ્થિતિ પર ટિપ્પણી કરી અને લખ્યું: "પંજાબના યુવાનો સારા જીવનના સ્વપ્નમાં બધું જોખમમાં મૂકે છે, પરંતુ એજન્ટો તેમને છેતરે છે. આ એક રાષ્ટ્રીય દુર્ઘટના છે." સ્ત્રોત: આજ તક: ન્યૂ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ: ધ હિન્દુ: ટ્રિબ્યુન ઇન્ડિયા: Siasat.com: બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડ: X પોસ્ટ્સ:
