ઘટના વર્ણન: ગુજરાતમાં વીજળી ચોરી એક ગંભીર સમસ્યા બની ગઈ છે, જેના કારણે વીજળી વિતરણ કંપનીઓ અને ગ્રાહકો વચ્ચેના વિશ્વાસના સંબંધને નુકસાન થયું છે. ગુજરાત રાજ્ય વીજળી નિગમ લિમિટેડ (GUVNL) હેઠળ કાર્યરત ચાર કંપનીઓ - DGVCL, MGVCL, UGVCL અને PGVCL - રાજ્યમાં વીજળી પૂરી પાડે છે. આ કંપનીઓએ છેલ્લા બે વર્ષ (2023-24 અને 2024-25) માં વીજળી ચોરી સામે મોટા પાયે દરોડા પાડ્યા છે, જેમાં 38,59,801 વીજળી જોડાણો તપાસવામાં આવ્યા છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, 2,82,164 ગ્રાહકો વીજળી ચોરી કરતા પકડાયા હતા, જેમાંથી 1,52,602 ગ્રાહકોએ 1029 કરોડ રૂપિયાના ચોરાયેલા વીજળી બિલ ચૂકવ્યા ન હતા, જેના પરિણામે તેમની સામે કેસ નોંધાયા છે. વીજળી ચોરી સામે ઝડપી અને અસરકારક કાર્યવાહી કરવા માટે GUVNL ના 16 ખાસ પોલીસ સ્ટેશનોની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. ભારતીય વીજળી અધિનિયમ, 2003 ની કલમ 135 હેઠળ, વીજળી ચોરી એ બિનજામીનપાત્ર ગુનો છે, જેમાં ત્રણ વર્ષ સુધીની કેદ અથવા દંડ અથવા બંને સજા થઈ શકે છે. પરંતુ આ કડક કાયદા છતાં, ચોરોની નિર્ભયતા આશ્ચર્યજનક છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, સૌરાષ્ટ્ર ક્ષેત્રમાં વીજળી ચોરી સૌથી વધુ ચોરીના બનાવો નોંધાયા હતા, જ્યાં ચોરોએ માત્ર વીજળી ચોરી જ નહોતી કરી, પરંતુ દરોડા પાડતી ટીમો પર પણ હુમલો કર્યો હતો. દરોડા અને હુમલાઓની વાર્તા: વીજળી ચોરી સામેના દરોડા દરમિયાન, ચોરોની નિર્ભયતા સ્પષ્ટ થઈ ગઈ જ્યારે તેઓએ પોલીસ અને વીજળી કંપનીના કર્મચારીઓ પર હુમલો કર્યો. છેલ્લા બે વર્ષમાં, આવી 61 ઘટનાઓ નોંધાઈ હતી, જેમાં દરોડા પાડતી ટીમો પર પથ્થરમારો અને શારીરિક હુમલા કરવામાં આવ્યા હતા. આ ઘટનાઓ સામે સંબંધિત શહેરોના પોલીસ સ્ટેશનોમાં અલગ અલગ FIR નોંધવામાં આવી હતી. એક X-પોસ્ટે જણાવ્યું હતું કે: “સૌરાષ્ટ્રમાં વીજળી ચોરી એક મહામારી બની ગઈ છે. ચોરો માત્ર વીજળી ચોરી કરતા નથી પરંતુ કાયદા અમલીકરણ કરનારાઓ પર હુમલો કરવામાં પણ અચકાતા નથી. તે એક ગંભીર સામાજિક અને કાનૂની પડકાર છે.” ખાસ કરીને, ભાવનગર, જામનગર અને રાજકોટ ગ્રામ્ય જેવા સૌરાષ્ટ્ર હેઠળના જિલ્લાઓમાં વીજળી ચોરીના સૌથી વધુ બનાવો નોંધાયા હતા. ઉદાહરણ તરીકે, 2023-24 માં, PGVCL એ એપ્રિલ થી ડિસેમ્બર 2023 સુધીમાં 3,85,062 કનેક્શન તપાસ્યા, જેમાંથી 64,751 કનેક્શનમાં 205.21 કરોડ રૂપિયાની ચોરી પકડાઈ. સૌથી વધુ ચોરી ભાવનગર જિલ્લામાં (15 કરોડ રૂપિયા) થઈ હતી. (રૂ) અને સૌથી ઓછું બોટાદમાં નોંધાયું હતું. વાર્ષિક આંકડા: નાણાકીય વર્ષ 2023-24: 19,67,024 કનેક્શન તપાસવામાં આવ્યા હતા, જેમાંથી 1,50,920 વીજળી ચોરી કરતા પકડાયા હતા. નાણાકીય વર્ષ 2024-25: 18,92,777 કનેક્શન તપાસવામાં આવ્યા હતા, જેમાંથી 1,31,244 ગ્રાહકો વીજળી ચોરી કરતા પકડાયા હતા. આ 2,82,164 ગ્રાહકોને દંડ સાથે બિલ ચૂકવવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ 1,52,602 ગ્રાહકોએ 1029 કરોડ રૂપિયાની રકમ ચૂકવી ન હતી, જેના પરિણામે તેમની સામે કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી. સૌરાષ્ટ્રમાં ચોરીની તીવ્રતા: ગુજરાતના લગભગ 51% વિસ્તારને આવરી લેતું સૌરાષ્ટ્ર વીજળી ચોરીનું કેન્દ્ર બની ગયું છે. આ વિસ્તારમાં વીજ વિતરણ માટે જવાબદાર પીજીવીસીએલે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૨-૨૩માં ૨૧૮ કરોડ રૂપિયાની ચોરી શોધી કાઢી હતી, જે પાછલા વર્ષ કરતા ૩૩% વધુ હતી. તેવી જ રીતે, ૨૦૨૩ના પ્રથમ છ મહિનામાં ૧૨૮ કરોડ રૂપિયાની ચોરી શોધી કાઢવામાં આવી હતી, જ્યારે ૨૦૨૩-૨૪ના નવ મહિનામાં આ રકમ ૨૦૫.૨૧ કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગઈ હતી. એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે: “ઔદ્યોગિક જોડાણોમાં વીજ ચોરીના બનાવોમાં વધારો થયો છે, જ્યાં પ્રતિ જોડાણ ૧૦ થી ૧૫ લાખ રૂપિયાની ચોરી જોવા મળી હતી. આ અમારા માટે એક મોટો પડકાર છે, કારણ કે તે પ્રામાણિક ગ્રાહકો પર ટેરિફ બોજ વધારે છે.” કાનૂની અને સામાજિક અસરો: વીજળી ચોરી માત્ર નાણાકીય નુકસાન જ નહીં પરંતુ વીજળી વિતરણ વ્યવસ્થાને પણ નબળી પાડે છે. પ્રામાણિક ગ્રાહકોને વધારાના ટેરિફના રૂપમાં કિંમત ચૂકવવી પડે છે. ગુજરાત વીજળી નિયમનકારી આયોગ (GERC) એ કંપનીઓને ટેકનિકલ અને વિતરણ નુકસાન 12% કરતા ઓછું ઘટાડવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે, પરંતુ ચોરોની નિર્ભયતા આ લક્ષ્યને મુશ્કેલ બનાવી રહી છે. એક સ્થાનિક નેતાએ X પર ટિપ્પણી કરી: “વીજ ચોરી ગુજરાતના વિકાસ એજન્ડા પર એક કલંક છે. સૌરાષ્ટ્રમાં ચોરોની નિર્ભયતા આશ્ચર્યજનક છે. કડક કાયદા હોવા છતાં, આપણને સામાજિક જાગૃતિ અને કડક તકેદારીની જરૂર છે.” દરોડા ટીમો પર હુમલા: દરોડા દરમિયાન સ્ટાફ પર હુમલાઓએ સમસ્યાને વધુ વધારી દીધી છે. ગોધરામાં તાજેતરમાં થયેલા ઓપરેશનમાં, 26 લાખ રૂપિયાના 55 ગેરકાયદેસર કનેક્શન જપ્ત કરવામાં આવ્યા હતા. તેવી જ રીતે, સૌરાષ્ટ્રના અનેક સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં દરોડા દરમિયાન પથ્થરમારો અને સ્ટાફ પર હિંસાના બનાવો નોંધાયા હતા. આ હુમલાઓ સામે અલગ અલગ કેસ નોંધાયા છે, પરંતુ આ ઘટનાઓ ચોરોની નિર્ભયતા દર્શાવે છે. સ્ત્રોત: ગુજરાત સમાચાર: ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ: ETV ભારત: ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયા: હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સ:
