કેસની વિગતો: ICICI બેંકના ભૂતપૂર્વ CEO ચંદા કોચરને 3 જુલાઈ, 2025 ના રોજ જારી કરાયેલા ચુકાદામાં અપીલ ટ્રિબ્યુનલ દ્વારા 64 કરોડ રૂપિયાની લાંચ લેવા બદલ દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા હતા. આ લાંચ વિડીયોકોન ગ્રુપને 300 કરોડ રૂપિયાની લોન મંજૂર કરવાના બદલામાં લેવામાં આવી હતી, જેને ટ્રિબ્યુનલે 'કંઈક બદલ કંઈક' (ક્વિડ પ્રો ક્વો) નો સ્પષ્ટ કેસ ગણાવ્યો હતો. ધ ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયાના અહેવાલ મુજબ, એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) એ દાવો કર્યો હતો કે ચંદા કોચરે બેંકની આંતરિક નીતિઓનું ઉલ્લંઘન કરીને લોન મંજૂર કરી હતી અને તેમના પતિ દીપક કોચરના વિડીયોકોન ગ્રુપ સાથેના વ્યવસાયિક સંબંધો છુપાવ્યા હતા, જે બેંકના હિતોના સંઘર્ષના નિયમોનું સ્પષ્ટ ઉલ્લંઘન હતું. લાંચની વાર્તા: ટ્રિબ્યુનલ અનુસાર, જૂન 2009 અને ઓક્ટોબર 2011 ની વચ્ચે, ICICI બેંકે વિડીયોકોન ગ્રુપ કંપનીઓને કુલ રૂ. 3,250 કરોડની લોન મંજૂર કરી હતી, જેમાંથી 26 ઓગસ્ટ, 2009 ના રોજ વિડીયોકોન ઇન્ટરનેશનલ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ લિમિટેડ (VIEL) ને રૂ. 300 કરોડની એક રૂપિયાની ટર્મ લોન (RTL) મંજૂર કરવામાં આવી હતી. આ લોન મંજૂર થયાના બીજા જ દિવસે, વિડીયોકોનની કંપની સુપ્રીમ એનર્જી પ્રાઇવેટ લિમિટેડ (SEPL) એ 64 દીપક કોચરની કંપની ન્યૂ પાવર રિન્યુએબલ્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ (NRPL) ને કરોડો રૂપિયાનું દાન આપ્યું. દસ્તાવેજો દર્શાવે છે કે NRPL વિડીયોકોનના ચેરમેન વેણુગોપાલ ધૂતની માલિકીની હતી, પરંતુ ટ્રિબ્યુનલે સ્પષ્ટ કર્યું કે કંપની પર વાસ્તવિક નિયંત્રણ દીપક કોચરનું હતું, જે તેના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર પણ હતા. ટ્રિબ્યુનલે આ નાણાકીય વ્યવહારને લાંચનો સીધો પુરાવો ગણાવ્યો, કારણ કે લોન મંજૂર થયા પછી તરત જ પૈસા ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યા હતા. વધુમાં, ચંદા કોચરે લોન મંજૂર કરતી વખતે વિડીયોકોન સાથેના તેમના પતિના વ્યવસાયિક સંબંધોનો ખુલાસો કર્યો ન હતો, જે બેંકના નૈતિક સંહિતા અને હિતોના સંઘર્ષના નિયમોનું ગંભીર ઉલ્લંઘન હતું. CBIએ તેની ચાર્જશીટમાં એ પણ ખુલાસો કર્યો હતો કે ચંદા કોચરે મુંબઈના ચર્ચગેટ વિસ્તારમાં CCI ચેમ્બર્સમાં માત્ર 11 લાખ રૂપિયામાં એક ફ્લેટ ખરીદ્યો હતો, જેની કિંમત 1996માં 5.25 કરોડ રૂપિયા હતી. આ ફ્લેટ વિડીયોકોન ગ્રુપ સાથે જોડાયેલી કંપની દ્વારા ચંદાના ફેમિલી ટ્રસ્ટને ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યો હતો, જેના મેનેજિંગ ટ્રસ્ટી દીપક કોચર હતા. રસપ્રદ વાત એ છે કે, ચંદાના પુત્રએ 2021 માં તે જ બિલ્ડિંગમાં તે જ માળે 19.11 કરોડ રૂપિયામાં ફ્લેટ ખરીદ્યો હતો. સીબીઆઈ તેને લાંચ પણ કહેવામાં આવી હતી. ટ્રિબ્યુનલનો નિર્ણય: એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલે નવેમ્બર 2020 માં ED દ્વારા જપ્ત કરાયેલી 78 કરોડ રૂપિયાની મિલકતોને મુક્ત કરવાનો આદેશ આપતા નિર્ણયને રદ કર્યો. ટ્રિબ્યુનલે કહ્યું કે તત્કાલીન સત્તાવાળાઓએ મહત્વપૂર્ણ પુરાવા અને તથ્યોને અવગણ્યા અને ખોટા નિષ્કર્ષ કાઢ્યા. ટ્રિબ્યુનલે ED ના દાવાઓને સમર્થન આપતા કહ્યું કે મિલકતોની જપ્તી મજબૂત દસ્તાવેજી પુરાવા અને ઘટનાઓની સ્પષ્ટ સમયરેખા પર આધારિત હતી. ટ્રિબ્યુનલે તેના નિર્ણયમાં ઉમેર્યું: "આ કેસ સત્તાના દુરુપયોગ અને નૈતિક ધોરણોના ઉલ્લંઘનનો સ્પષ્ટ કેસ છે. લોનની મંજૂરી, નાણાંનું ટ્રાન્સફર અને દીપક કોચરની કંપનીમાં ભંડોળની હિલચાલ એક સુવિચારિત કાવતરું સૂચવે છે." સામાજિક અને કાનૂની અસરો: આ નિર્ણય ચંદા કોચરની કારકિર્દી પર ઊંડો ડાઘ છે, જેમને એક સમયે ભારતની સૌથી સફળ મહિલા બેંકરોમાંની એક માનવામાં આવતી હતી અને 2015 માં ટાઇમ મેગેઝિનની 100 પ્રભાવશાળી મહિલાઓની યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવી હતી. એક ભૂતપૂર્વ પોસ્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે: "ચંદા કોચર, જે એક સમયે ICICI બેંકની સફળતાનું પ્રતીક હતી, આજે લાંચ અને ભ્રષ્ટાચારના આરોપોનો સામનો કરી રહી છે." "ભારતીય બેંકિંગ ક્ષેત્ર માટે આ એક પાઠ છે કે પારદર્શિતા અને જવાબદારી આવશ્યક છે." આ કેસથી માત્ર ICICI બેંકની પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન થયું નથી, પરંતુ ભારતના બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં કોર્પોરેટ ગવર્નન્સ અને નિયમનકારી દેખરેખની સમસ્યાઓ પણ ઉજાગર થઈ છે. એક અનામી વોચડોગની ફરિયાદ બાદ 2018 માં ચંદા કોચરને તેમના પદ પરથી રાજીનામું આપવું પડ્યું હતું, અને બેંકે પાછળથી તેમને હટાવવાને યોગ્ય ઠેરવ્યું હતું, જેને સુપ્રીમ કોર્ટે પણ માન્ય રાખ્યું હતું. સ્ત્રોત: ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયા: ધ ઇકોનોમિક ટાઇમ્સ: ન્યૂ18: એક્સ-પોસ્ટ્સ:
