પોલેન્ડમાં નવું રાજકીય વાવાઝોડું ઊભું થયું છે. કોન્સ્ટિટ્યૂશનલ ટ્રિબ્યુનલના ચીફ બોગદાન શ્વિચેકોવ્સ્કીને નિલંબિત કરવાના વિરોધમાં થઈ રહેલા પ્રદર્શન વચ્ચે ત્યાં રમખાણ-વિરોધી પોલીસ તૈનાત કરી દેવામાં આવી છે. આ મુકાબલાએ ન્યાયતંત્ર પર નિયંત્રણ મેળવવા માટે વડાપ્રધાન ડોનાલ્ડ ટસ્કકની સરકાર અને વિપક્ષી 'લો એન્ડ જસ્ટિસ' (PiS) પાર્ટી વચ્ચે સત્તા સંઘર્ષને વધુ ઉગ્ર બનાવી દીધો છે.
અડધી રાત્રે શું થયું?
ટ્રિબ્યુનલ પર પોલીસનો સજ્જડ પહેરો હતો, જ્યારે પ્રદર્શનકારીઓ શ્વિચેકોવ્સ્કીના નિલંબનનો વિરોધ કરી રહ્યા હતા.
તણાવ ત્યારે વધ્યો જ્યારે પ્રદર્શનકારીઓએ અદાલતની ઘેરાબંધી તોડી નાખી અને કથિત રીતે પોલીસકર્મીઓ પર વસ્તુઓ ફેંકી.
પોલીસે ત્રણ લોકોની અટકાયત કરી.
PiS સમર્થિત રાષ્ટ્રપતિ કેરોલ નાવરોકી સેનેગલની યાત્રા અધવચ્ચે છોડીને વોર્સો પરત ફર્યા. તેમણે X પર લખ્યું, "આવા સમયે રાષ્ટ્રપતિનું પોલેન્ડમાં હોવું જરૂરી છે." તેમના ચીફ ઓફ સ્ટાફે પુષ્ટિ કરી કે તેઓ ટ્રિબ્યુનલ કેમ્પસ પહોંચ્યા હતા.
વિવાદનું મૂળ શું છે?
ન્યાય મંત્રી વાલ્ડેમાર જુરેકે શ્વિચેકોવ્સ્કી અને ઉપાધ્યક્ષ બાર્ટોલોમી સોચાંસ્કીની કાનૂની મુક્તિ (ઇમ્યુનિટી) હટાવવાની માંગ કરી, જેથી તેમના પર ફોજદારી કાર્યવાહી શરૂ થઈ શકે. આરોપ છે કે તેમણે 5 નવસર્ચિત ન્યાયાધીશોને ટ્રિબ્યુનલની કાર્યવાહીમાં સામેલ થતાં રોક્યા હતા. ટ્રિબ્યુનલે પોતાના નેતૃત્વનો બચાવ કરતાં કહ્યું કે બંનેની નિમણૂક કાયદેસર રીતે થઈ હતી, અને સરકારના આ પગલાને 'તખ્તાપલટ' ગણાવ્યું.
ન્યાયતંત્ર શા માટે બન્યું રાજકીય અખાડો?
2015 થી 2023 સુધી સત્તામાં રહેલી PiS સરકારે ન્યાયિક સુધારા લાગુ કર્યા હતા.
યુરોપિયન સંસ્થાઓ સહિત ઘણા વિવેચકોનું કહેવું હતું કે આનાથી ન્યાયિક સ્વતંત્રતા નબળી પડી અને અદાલતો પર રાજકીય પ્રભાવ વધ્યો.
યુરોપિયન માનવાધિકાર અદાલત અને યુરોપિયન યુનિયનની અદાલતે પણ ટ્રિબ્યુનલમાં ન્યાયાધીશોની નિમણૂક અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
2023માં પદભાર સંભાળનારા ટસ્કે આ સુધારાઓને પાછા ખેંચવાનું વચન આપ્યું હતું, પરંતુ રાષ્ટ્રપતિ નાવરોકી અને પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ આંદ્રેજ ડુડા, જે બંને વિપક્ષી ખેમા સાથે જોડાયેલા છે, તેમનો સખત વિરોધ કરી રહ્યા છે.
બંને પક્ષોના તર્ક
ટસ્ક સરકાર: કાયદાના શાસનની પુનઃસ્થાપના માટે કડક પગલાં જરૂરી હતા.
PiS નેતાઓ: તેમણે આ પગલાની સખત નિંદા કરી અને લોકોને વિરોધ કરવાની હાકલ કરી.
આગામી વર્ષે સંસદીય ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે, ત્યારે આ ટકરાવે બંધારણીય અધિકારો, ન્યાયિક સ્વતંત્રતા અને કારોબારી સત્તાઓની સીમાઓ પર નવા પ્રશ્નો ઊભા કર્યા છે.
