મધ્ય પૂર્વમાં મહાયુદ્ધની શરૂઆત: ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે સીધો હવાઈ જંગ, તેહરાન સહિત અનેક શહેરો પર બોમ્બમારો, નેતન્યાહુએ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પની 'નો એટેક' સૂચનાને કચરાપેટીમાં ફેંકી દીધી

આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને સંરક્ષણ ડેસ્ક: ખાસ લાઈવ રિપોર્ટ

સોમવાર, 8 જૂન 2026

મધ્ય પૂર્વનો જ્વાળામુખી આખરે ફાટી નીકળ્યો છે અને દુનિયા ફરી એકવાર વૈશ્વિક યુદ્ધના ભયાનક આરે આવીને ઊભી રહી છે. છેલ્લા ચોવીસ કલાક દરમિયાન ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો, ભયાનક અને સીધો લશ્કરી મુકાબલો શરૂ થઈ ગયો છે. લેબનાન મોરચે ચાલી રહેલી ભારે તણાવપૂર્ણ સ્થિતિ અને ઝાયોનિસ્ટ દળો દ્વારા બેરૂત પર કરવામાં આવેલા ઘાતકી બોમ્બમારાના જવાબમાં ઈરાન અને હિઝબુલ્લાહે સંયુક્ત રીતે ઈઝરાયેલ પર જમીન, આકાશ અને સમુદ્રથી દબાણ વધારતા મિસાઈલો અને ડ્રોનનો વરસાદ કરી દીધો હતો. આ હુમલા પછી, તમામ આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારી દબાણ અને ખુદ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની કડક ચેતવણીને સંપૂર્ણપણે ફગાવી દઈને, ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ ઈરાનની રાજધાની તેહરાન સહિત અનેક શહેરો પર યુદ્ધ વિમાનોથી બોમ્બમારો કરીને વિસ્તારમાં "મહાયુદ્ધ" ની સત્તાવાર જાહેરાત કરી દીધી છે.

આ સનસનાટીભર્યા લશ્કરી પગલા પછી સમગ્ર વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થા, તેલનો પુરવઠો અને રાજદ્વારી સંબંધો ગંભીર જોખમમાં આવી પડ્યા છે. ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ (IRGC) અને ઈઝરાયેલ ડિફેન્સ ફોર્સિસ (IDF) બંનેએ એકબીજા સામે કરવામાં આવેલા આ ભયાનક હુમલાની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી દીધી છે.

1. યુદ્ધની પૃષ્ઠભૂમિ: બેરૂતમાં ઝાયોનિસ્ટ બર્બરતા અને ફોસ્ફરસ બોમ્બનો ઉપયોગ

આ તાજેતરના અને ભયાનક મુકાબલાનો પાયો થોડા દિવસો પહેલા ત્યારે નંખાયો હતો જ્યારે ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ લેબનાની પ્રતિકાર સંગઠન હિઝબુલ્લાહને પૃથ્વી પરથી મિટાવી દેવાનો સંકલ્પ વ્યક્ત કરીને લેબનાનની રાજધાની બેરૂત પર અત્યાર સુધીના સૌથી તીવ્ર અને ઘાતક હવાઈ હુમલા શરૂ કર્યા હતા.

લક્ષ્મણ રેખા (રેડ લાઈન્સ) નું ઉલ્લંઘન અને પ્રતિબંધિત હથિયારો

ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતાના વરિષ્ઠ લશ્કરી સલાહકાર અને રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સના ભૂતપૂર્વ વડા મોહસેન રઝાઈએ તેહરાનથી એક કટોકટીની પ્રેસ કોન્ફરન્સ કરીને આ વાતની પુષ્ટિ કરી છે કે ઈઝરાયેલે બેરૂતના ગીચ વસ્તીવાળા રહેણાંક વિસ્તારોને કાટમાળનો ઢગલો કરવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રતિબંધિત સફેદ ફોસ્ફરસ બોમ્બ (White Phosphorus Bombs) અને અન્ય ઘાતક રાસાયણિક હથિયારોનો ઉપયોગ કર્યો છે.

મોહસેન રઝાઈએ કડક શબ્દોમાં જણાવ્યું:

"અમે તેલ અવીવ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને વારંવાર ચેતવણી આપી હતી કે લેબનાન અને બેરૂત અમારી રેડ લાઈન (Red Line) છે. પરંતુ ઝાયોનિસ્ટ માફિયાએ તમામ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાઓને પગ તળે કચડી નાખીને બેરૂતમાં નિર્દોષ નાગરિકોનો નરસંહાર કર્યો. ઈરાન હવે આ પ્રકારની નગ્ન આક્રમકતાને વધુ સમય મૌન રહીને સહન કરી શકે નહીં. અમે લેબનાની ભાઈઓના સમર્થનમાં અને અમારા આત્મરક્ષણ માટે આ જવાબી કાર્યવાહી કરી છે."

2. ઈઝરાયેલ પર બેવડો હુમલો: ઈરાનની બેલિસ્ટિક મિસાઈલો અને હિઝબુલ્લાહના આત્મઘાતી ડ્રોન

બેરૂત પર ઝાયોનિસ્ટ હુમલાનો બદલો લેવા માટે ગઈરાત્રે ઈરાન અને હિઝબુલ્લાહે એક અત્યંત સંકલિત અને અદ્યતન લશ્કરી વ્યૂહરચના હેઠળ ઈઝરાયેલ પર એકસાથે બેવડો (Double-Pronged) હુમલો કરી દીધો. આ હુમલો એટલો અચાનક અને તીવ્ર હતો કે ઈઝરાયેલની અત્યાધુનિક સંરક્ષણ પ્રણાલી પણ થોડી પળો માટે ઠપ થઈ ગઈ હતી.

સાઈરનનો અવાજ અને જનતામાં ભય અને ગભરાટ

જેવા જ ઈરાનની સરહદ અને દક્ષિણ લેબનાનથી સેંકડો હવાઈ લક્ષ્યો ઈઝરાયેલના આકાશ તરફ વધ્યા, તેલ અવીવ, હાઈફા, કબજા હેઠળનું જેરૂસલેમ અને ઉત્તરી ઈઝરાયેલના તમામ શહેરો કટોકટીના સાઈરનો (Siren Blairs) ના ભયાનક અવાજોથી ગુંજી ઉઠ્યા. ઈઝરાયેલ ડિફેન્સ ફોર્સિસ (IDF) એ દેશભરમાં રેડ એલર્ટ જાહેર કરીને લાખો નાગરિકોને તાત્કાલિક ભૂગર્ભ બંકરો અને સુરક્ષિત આશ્રયસ્થાનોમાં સ્થાનાંતરિત થવાનો આદેશ આપ્યો. આકાશમાં વિસ્ફોટો અને મિસાઈલોનો પ્રકાશ જોઈને ઈઝરાયેલની જનતામાં ભારે ભય અને ગભરાટ ફેલાઈ ગયો.

હુમલાની તકનીકી વિગતો:

ઈરાનની બેલિસ્ટિક મિસાઈલો: ઈરાનના વ્યૂહાત્મક દળોએ ઈઝરાયેલના લશ્કરી મથકો, ખાસ કરીને ઉત્તરી ઈઝરાયેલને નિશાન બનાવીને ચાર અત્યંત વિનાશક બેલિસ્ટિક મિસાઈલો દાગી હતી. આ મિસાઈલોની ઝડપ એટલી ઝડપી હતી કે તેમણે સેકન્ડોમાં અંતર કાપી લીધું હતું.

હિઝબુલ્લાહના આત્મઘાતી ડ્રોન: તે જ સમયે દક્ષિણ લેબનાનથી હિઝબુલ્લાહે સેંકડોની સંખ્યામાં કામિકાઝે (Kamikaze) આત્મઘાતી ડ્રોન હવામાં છોડ્યા હતા. આ ડ્રોનનો હેતુ ઈઝરાયેલની હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી (આયર્ન ડોમ અને એરો સિસ્ટમ) ને વ્યસ્ત રાખવાનો હતો જેથી ઈરાનની મિસાઈલો પોતાના લક્ષ્યો પર સચોટ નિશાન લગાવી શકે. ઈઝરાયેલી સેનાએ દાવો કર્યો છે કે તેમનું હવાઈ સંરક્ષણ સક્રિય હતું અને ઘણા જોખમોને નિષ્ફળ બનાવવામાં આવ્યા છે, પરંતુ નુકસાનની અસલી વિગતો સેન્સરશીપ હેઠળ છુપાવવામાં આવી રહી છે.

3. રાજદ્વારી સનસનાટી: નેતન્યાહુએ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પને બાજુ પર ધકેલી દીધા

આ યુદ્ધનું સૌથી આશ્ચર્યજનક અને રાજદ્વારી જગતને હચમચાવી દેતું પાસું વોશિંગ્ટન અને તેલ અવીવ વચ્ચે ઉભી થયેલી ગંભીર તિરાડ છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ, જેઓ છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાથી ઈરાન સાથે "અંતિમ શાંતિ અને પરમાણુ કરાર" (Final Peace and Nuclear Deal) ની ખૂબ જ નજીક પહોંચી ગયા હતા, તેઓ આ મુકાબલાથી અત્યંત ગુસ્સામાં છે.

ટ્રમ્પની નેતન્યાહુને ઇમરજન્સી કોલ અને 'નો એટેક' ની સૂચના

ઈરાન અને હિઝબુલ્લાહના હુમલાના તરત જ પછી, રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વ્હાઇટ હાઉસથી સીધો ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુને ફોન જોડ્યો હતો. અમેરિકી ઈન્ટેલિજન્સ સ્ત્રોતોના જણાવ્યા અનુસાર, ટ્રમ્પે નેતન્યાહુ પર સ્પષ્ટ શબ્દોમાં દબાણ કર્યું કે તેઓ આ બાબતને અહીં જ રોકી દે અને ઈરાન પર કોઈપણ પ્રકારનો જવાબી હુમલો કરવાનું ટાળે.

ટ્રમ્પનું વલણ એવું હતું કે જો ઈઝરાયેલ જવાબી કાર્યવાહી કરશે તો અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે મહિનાઓની મહેનતથી તૈયાર થઈ રહેલો શાંતિ કરાર કાયમ માટે કાટમાળનો ઢગલો બની જશે. ટ્રમ્પે તાજેતરના એક ટીવી ઈન્ટરવ્યુમાં ઈરાનને પણ કડક શબ્દોમાં સંબોધતા કહ્યું હતું કે, "બહુ થયું! હવે ઈરાને મિસાઈલો દાગવાનું બંધ કરીને તાત્કાલિક ટેબલ પર પાછા ફરવું જોઈએ કારણ કે અમે કરારની બિલકુલ નજીક છીએ."

ネતન્યાહુનો બળવો અને ટ્રમ્પની સૂચનાનો અસ્વીકાર

જો કે, બેન્જામિન નેતન્યાહુએ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિની આ વિનંતી અને સૂચનાને સંપૂર્ણપણે નજરઅંદાજ કરી દીધી અને ટ્રમ્પને સંપૂર્ણપણે બાજુ પર ધકેલી (Sideline) દીધા. નેતન્યાહુ અને તેમની કેબિનેટના કટ્ટરપંથી મંત્રીઓનું માનવું છે કે ઈરાનના પરમાણુ અને લશ્કરી માળખાને નષ્ટ કરવાની આ એક "સુવર્ણ તક" છે, તેથી તેઓ અમેરિકન શાંતિ એજન્ડા માટે ઈઝરાયેલની સુરક્ષા પર કોઈ બાંધછોડ નહીં કરે. નેતન્યાહુના આ વલણે સાબિત કરી દીધું છે કે ઝાયોનિસ્ટ દેશ હવે તેના સૌથી મોટા આશ્રયદાતા અમેરિકાના નિયંત્રણમાંથી પણ બહાર નીકળી ગયો છે.

4. ઈઝરાયેલનો ભયાનક જવાબી હુમલો: ઈરાકી હવાઈ ક્ષેત્રનો ઉપયોગ અને તેહરાન પર બોમ્બમારો

અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિનો ફોન કટ થયાના ગણતરીના કલાકોમાં જ, નેતન્યાહુના આદેશ પર ઈઝરાયેલી વાયુસેના (IAF) ના ડઝનબંધ F-35 સ્ટીલ્થ ફાઈટર જેટ્સે એક અત્યંત ખતરનાક અને આક્રમક ઓપરેશન શરૂ કર્યું હતું.

ઈરાકી હવાઈ ક્ષેત્રનું ઉલ્લંઘન અને તેહરાન પર હુમલો

સંરક્ષણ નિષ્ણાતો અને પ્રમાણિત લશ્કરી અહેવાલો અનુસાર, ઈઝરાયેલી લડાયક વિમાનોએ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાના લીરેલીરા ઉડાવતા ઈરાકી હવાઈ ક્ષેત્ર (Iraqi Airspace) નો ઉપયોગ કર્યો હતો. ઈઝરાયેલી વિમાનો કોઈપણ પરવાનગી વગર ઈરાકી આકાશમાંથી પસાર થયા અને ત્યાંથી લાંબી અંતરની સ્માર્ટ મિસાઈલો દાગવાને બદલે, શારીરિક રીતે (Physically) ઈરાનના હવાઈ ક્ષેત્રની અંદર પ્રવેશ કરી ગયા.

ઈઝરાયેલી વિમાનોએ ઈરાનની રાજધાની તેહરાન સહિત દેશના કેટલાક મહત્વપૂર્ણ વ્યૂહાત્મક શહેરો પર આડેધડ બોમ્બમારો કર્યો હતો. તેહરાનનું આકાશ વિસ્ફોટોના અવાજો અને ઈરાનની એન્ટી-એરક્રાફ્ટ ગનના ફાયરિંગથી ગુંજી ઉઠ્યું હતું. આઈડીએફએ ગર્વભેર પુષ્ટિ કરી છે કે તેમણે ઈરાનની અંદર નાઈટ ઓપરેશન દરમિયાન અનેક લશ્કરી લક્ષ્યો, રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સના કેન્દ્રો અને મિસાઈલ લોન્ચિંગ સાઈટોને સફળતાપૂર્વક નિશાન બનાવ્યા છે.

ઈરાનનું કટોકટીનું પગલું: પશ્ચિમ હવાઈ ક્ષેત્ર બંધ કરવું

ઈઝરાયેલી હવાઈ હુમલાની તીવ્રતા અને ભવિષ્યમાં વધુ બોમ્બમારાના જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને, ઈરાનના સિવિલ એવિએશન અને મિલિટરી કમાન્ડે તાત્કાલિક એક કટોકટીની નોટિસ જાહેર કરીને આગામી આદેશ સુધી તમામ વ્યાપારી અને નાગરિક ફ્લાઇટ્સ માટે ઈરાનનું આખું પશ્ચિમી હવાઈ ક્ષેત્ર (Western Airspace) સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દીધું છે. ઈરાનના હવાઈ સંરક્ષણ દળોને હાઈ એલર્ટ પર રાખવામાં આવ્યા છે અને અન્ય કોઈપણ શંકાસ્પદ વિમાન દેખાતા જ તેને તોડી પાડવાના આદેશો આપી દેવામાં આવ્યા છે.

5. ભવિષ્યનું દૃશ્ય: ત્રીજા વિશ્વ યુદ્ધનું જોખમ

મધ્ય પૂર્વના આ તાજેતરના જંગે સાબિત કરી દીધું છે કે હવે આ યુદ્ધ કોઈ એક દેશ કે સંગઠન પૂરતું મર્યાદિત રહ્યું નથી. ઈરાનના મોહસેન રઝાઈએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી દીધી છે કે જો ઈઝરાયેલ લેબનાન કે ઈરાન પર ફરીથી હુમલો કરવાની મૂર્ખામી કરશે, તો આગામી ઈરાની હુમલો એટલો તીવ્ર હશે કે ઈઝરાયેલ તેને સહન કરી શકશે નહીં. બીજી તરફ, ઈઝરાયેલ આને પોતાના અસ્તિત્વની લડાઈનું નામ આપીને સમગ્ર વિસ્તારને રાખનો ઢગલો કરવા પર અડેલું છે.

સૌથી મોટું નુકસાન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની વિદેશ નીતિને થયું છે, જેમની "ડીલ મેકર" (Deal Maker) તરીકેની છબી નેતન્યાહુની હઠધર્મીને કારણે ખરડાઈ ગઈ છે. જો રશિયા, ચીન અને અન્ય અખાતી દેશો પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે આ યુદ્ધમાં ઝંપલાવશે, તો વિશ્વને તેલની તીવ્ર કટોકટી અને ત્રીજા વિશ્વ યુદ્ધની ભયાનકતાનો સામનો કરવો પડી શકે છે.