એક જ કતારમાં ઉભા રહયા મહમૂદ અને અયાઝ (ઇસ્લામી ન્યાયનું ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ)
ઇમામ અબૂ યુસુફ (રહ.) ખલીફા હારૂન રશીદના સમયમાં સમગ્ર ઇસ્લામી જગતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (કાઝી-ઉલ-કુઝઆત) હતા. એકવાર તેમની પાસે ખલીફા હારૂન રશીદ અને એક ખ્રિસ્તી (નસરાની) નાગરિકનો મુકદ્દમો આવ્યો. ઇમામ સાહેબે બંને પક્ષોની દલીલો સાંભળ્યા પછી ન્યાયીક ચુકાદો ખ્રિસ્તી નાગરિકની તરફેણમાં આપ્યો. આવા ઉજ્જવળ અને પ્રેરણાદાયી પ્રસંગો ઇસ્લામના ઇતિહાસના પાને-પાને વણાયેલા છે. લોકો આ સમયગાળાને "રાજાશાહીનો યુગ" કહે છે, પરંતુ તે કેટલો બરકતવંતો રાજાશાહી યુગ હતો, જ્યાં એક શક્તિશાળી રાજા અને ખલીફા પોતાની પ્રજાના એક બિન-મુસ્લિમ નાગરિક સાથે અદાલતના કટઘરામાં એક સામાન્ય પક્ષકાર બનીને હાજર થાય છે! જ્યારે ઇમામ અબૂ યુસુફ (રહ.) ના અવસાનનો (વફાતનો) સમય નજીક આવ્યો, ત્યારે તેઓ અલ્લાહની સમક્ષ દુઆ કરતા કહેવા લાગ્યા: "હે અલ્લાહ! તું જાણે છે કે મેં મારા ન્યાયાધીશ તરીકેના કાર્યકાળ દરમિયાન મુકદ્દમાના ચુકાદાઓમાં ક્યારેય કોઈ પક્ષપાત કર્યો નથી. ત્યાં સુધી કે મારા દિલમાં ક્યારેય કોઈ એક પક્ષ તરફ આંતરિક ઝુકાવ પણ નથી થયો, સિવાય કે પેલા ખ્રિસ્તી અને હારૂન રશીદના મુકદ્દમામાં. તે કેસમાં મારા દિલની તમન્ના અને ઈચ્છા એવી હતી કે સત્ય હારૂન રશીદની તરફ હોય અને ચુકાદો પણ તેમના પક્ષમાં આવે, પરંતુ બંને પક્ષોની સચોટ દલીલો સાંભળ્યા પછી મેં ચુકાદો હારૂન રશીદની વિરુદ્ધમાં આપ્યો." આટલું કહીને ઇમામ અબૂ યુસુફ (રહ.) રડવા લાગ્યા અને તેઓ એટલું બધું રડ્યા કે તેમનું હૃદય ભરાઈ આવ્યું. (સંદર્ભ: અલ-દુર્દ અલ-મુખ્તાર: ભાગ ૩, પૃષ્ઠ ૩૧૩ / અલ-કઝા ફિલ-ઇસ્લામ આરિફ અલ-નિકદી દ્વારા, પૃષ્ઠ ૨૦ | પુસ્તક: કિતાબોં કી દરસગાહ મેં, પૃષ્ઠ સંખ્યા: ૫૭, લેખક: ઇબ્ન અલ-હસન અબ્બાસી — પસંદગી: ઇસ્લામિક ટ્યુબ પ્રો એપ્લિકેશન)
